Naxin

comûne italiàn
AR
Sta pagina chi a l'è scrita in arbenganese
Naxìn
comun
Naxìn – Veduta
Panuàmma du burgu de Naxin
Localizaçión
StâtoItalia Italia
RegiónCoat of arms of Liguria.svg Liguria
ProvìnsaSann-a
Aministraçión
ScindicoGianpiero Vassallo (vice-scindegu regente) (lista sivica di sentru-dèstra "Nasino nel cuore") da-o 17-8-2020
Dæta de instituçión1861
Teritöio
Coordinæ:44°06′51.86″N 8°01′46.97″E / 44.114406°N 8.029714°E44.114406; 8.029714 (Naxìn)Coordinæ: 44°06′51.86″N 8°01′46.97″E / 44.114406°N 8.029714°E44.114406; 8.029714 (Naxìn)
Altitùdine335 m s.l.m.
Superfiçie22,18 km²
Abitanti190[2] (30-6-2019)
Denscitæ8,57 ab./km²
FraçioìnBéu, Burgu (sede du cumüne), U Casà, Géxa, A Costa, Müin, Madònna de Cü(r)agna, Pe(r)ài, Vignu(r)ettu, Vignö
Comûni confinantiÀutu (CN), Àguia (IM), Castregiancu, Erli, Garesce (CN), Ùnsu, Urméa (CN), Rànsu (IM)
Âtre informaçioìn
CAP17030
Prefìsso0182
Fûzo orâioUTC+1
Còdice ISTAT009041
Cod. cadastrâF847
TargaSV
Cl. sismicazöna 3 (sismicitæ bàssa)[3]
Cl. climaticazöna E, 2 108 GG[4]
Nomme abitantinaxinexi[1]
Sànto patrónSan Giuvanni Batìsta
Giórno festîvo24 zugnu
Cartògrafîa
Màppa de localizaçión:
Naxìn
Naxìn
Naxìn – Mappa
Pusisiùn du cumün de Naxin inta pruvinsa de Savuna
Scîto instituçionâle

Naxìn (in italiàn Nasino) u l'è in comün spàrsu de 190 abitànti c'u se tröva inta Pruvinsa de Savuna, inte l'entrutèra de Arbenga.

GeugrafìaModìfica

Naxìn u l'è in cumun da valà du s-ciümme Pennavaire, se tröva dunca inte l'entrutèra ingàunu. U dìsta quaxi 20 chilometri da a maìna, e u sò paesàggiu natuàle u l'è caraterisàu da a presensa de boschi de castagni e de fasce de uìve. U paìse l'è scituàu sutta au mùnte Galé (1078 métri de artitüddine mascima), intu versante meridiunàle; i se pònan vegghe ascì rilievi ruciùsi de cunpusisiun calcarea, ma ascì cun foscili de spugne, màe-pòe e cuàlli, tantu da rende l'àia scimile a quella de e Dulumìti.[5]

FrasiùiModìfica

A livellu aministrativu u l'è divizu in dexe burgàe: Béu, Burgu, U Casà, Géxa, A Costa, Müin, Madònna de Cüagna, Peài, Vignö e Vignuettu, pé in tutale de 22,18 km² de superficcie.

CunfinModìfica

U cunfina cun i cumüi de Àutu (Cuni), Àguia (IM), Castregiancu, Èrli, Garesce (Cuni), Ransu (IM), Unsu, Urméa (Cuni).

StòiaModìfica

E primme tracce du stansiamentu de l'òmmu in ta zona sun rintraciabili intu gran numéu de "arme" (caverne, inti dialetti da valà du Néva e du Pennavaire), a ciü cunusciüa a l'è l'àrma de Naxìn, dunde sun stài truvài reperti archeulogici rizalènti a l'ànnu 7000 a.C., ma ascì (pé ezémpiu) giàe, vàsi e seàmmiche artigianàli, foscia de epuca rumàna.[6] Quéstu perché u teritòiu u saià poi frequentàu in epuche sucescìve, e i ripài natüàli i cuntinueàn a esse in pòstu ideale pe a cunservasiùn e l'immagasinasiùn di bén. Difatti a zona a cuntinua a esse strategica, tantu che chi i rumài i fundan l'antìgu vilàggiu de Naticum, vixìn a a frasiùn de Vignuéttu, numinau adiitüa da Giuliu Cesàe (riguardu u sò De Bello Gallico), nomme dau quale u deiveea quéllu udiernu. Cun a caütta de l'Impeu Rumàn e l'inissiu du Mediuevu u l'éa passàu sutta a a Marca Arduinica, istituìa inte l'VIII seculu dau Re d'Italia Berengàiu II, poi inte l'àia de influensa Aleramica.[7] Da chi, cun a mòrte di marchexi de Clavesana u l'ìntra sutta i dumini du Marchesàu de Sücaellu. Düante u periudu de l'etài de mézzu u sea dunca furmàu U Burgu, cun u survastànte castellu, in lucalitài Còsta, zà atìvu sutta i Cepollini, che cumme pé Àutu, i l'éan stài infeudài inta zòna, anche se quésta zòna chi a passa sutta u direttu cuntrollu di Del Carretto, scignùi de Süccaellu e Barestìn. Intu 1537 a vegne tra l'àtru censìa a pupulasiùn intu burgu, c'a l'éa de 90 famìe, pé opéa de l'alùa viscuvu de Nebbio (Àta Corsega). Cun a caütta du Marchesàu, avegnüa intu 1624 teritòiu de Naxin u passa sutta a duminasiun zenese, anche se u feudu di Del Carretto u resta pé di ànni in cuntestasciùn fra a Repübbrica de Zena e a casà di Savoia. 'Sti chi i prövan pòi a 'catà cun di acòrdi a pàrte de Naxìn, c'a vegne anessa sulu in mòddu furmale a partì da l'ànnu 1735, scicumme che u paìse u vegnìva aministràu da Utaviàn Costa du Carettu (Ottaviano Costa Del Carretto), mediante in particulare edittu. U periudu seguente l'è poi caraterisàu da ina relatìva stabilitài, fin a quandu u nu zunze da a Fransa l'esercitu de Napuleùn: difatti l'intrega valà du Néva asemme a a bassa valle du Pennavaire e saiàn interesàe da a bataìa de Löa, du 1797. A causa de quéstu u vegne anéssu a l'Inpéu Fransese a partì dau 1802, faxendu pàrte du Dipartimentu de Cuni, a l'internu du cantùn de Séva. Cun a restaurasiùn du 1814 u pàssa pòi au Regnu de Sardegna, poi Regnu de l'Italia. Dau 1946 u pàssa sutta a a Repübbrica italiana. Fin a l'ànnu 2011 u l'ha fàu parte da Cumumitài muntana du Punènte Savunese, presedentemènte cunusciüa cumme Cumunitài Muntàna Ingàuna (1973-2008).[5]

AbitantiModìfica

Evulusiùn demugràficaModìfica

Abitanti censìi[8]

Minuànse furèsteModìfica

Segundu u ISTAT, a i 31 de dixembre 2014, a Naxìn i ghe sun 40 rexidenti furèsti.

Pòsti de interesseModìfica

Architetüe religuseModìfica

Géxa da parocchia de San Giuvanni Batìsta a se tröva intta frasiun du Burgu, caraterisà da strutüe decuatìve, de suvente in màrmu, afreschi e l'atà cun culunìne impresiusìe da angiui sculpìi. A l'è rizalente au XVI seculu.

Santuàiu da Nativitài da Madonna, scituà inta lucalitài de Madònna de Cüagna, vixin a a stradda pruvinsale, a l'è stà custruìa du XVIII seculu.

Capeletta de San Benardu, au Burgu.

Capeletta de San 'Bastian, a a Costa.

Capeletta de San Biaxu, ai Peài.

Capeletta de Sant'Antòniu a Vignö.

Architetüe siviliModìfica

 
In pùnte a schìna d'àse

Inte tüttu u teritòiu cumünàle se ponan vegghe diferenti punti rumài de prìa sparsci pé i senté e nu sùlu, i g'han a carateristica de ésse a schìna d'àse; ün de questi u saieva adiritüa stàu in custrusiùn a l'epuca de Giuliu Cesàe.

CastélliModìfica

A Vignuettu se trövan ancù i resti du castéllu da famìa di Del Carretto, caraterisàu da 'na ciànta retangulàre e da dùi turi de avistamèntu lateàli. Chi i sun stàe truvàe ascì tracce de afreschi medievàli.

Natüa e sentéiModìfica

Vixin a a frasiùn da Madònna de Cüagna se rröva in laghettu picìn, ciamàu Làgu du Pùnte (Pònte inta prununsia lucàle) razunzibile ascì grassie a müatea che a culega a zòna cun quella de Vignö, chi u paesàggiu natüàle u l'è bén bén custituìu da boschi de castagni, quarchedün de quésti de antìga uiggine, fra quésti ghe n'è ün càvu a l'internu famusu pé a sò etài e grandessa.

Da Vignö a parte pòi 'na stradda pé u munte Galé, dunde se pò amià a tipica màccia mediterànea, cun castagni, erbui de e càrpe, biùlle, rùve e fò, man a màn c'u se munta versu a sìmma. Inta mèxima zòna se pò amià u cunplessu de l'àrma da ca' de basue, antigamente duveàu ascì cun scoppi de avistamentu. Quésta pòi a porta fin au cumün de Urmea, inta frasiun de Barchi.

EcunumiaModìfica

L'ecunumìa lucàle a l'è custituìa prinsipalmente da l'agricultüa e da l'alevamèntu. Impurtante a l'è a cultivasiùn di faxöi e de uìve, tantu che intu paise u l'è presente ancù 'n gumbu, ma ascì u turismu, c'u l'ha vistu inti ürtimi ànni 'na crescita.

CultüaModìfica

Dialettu de NaxinModìfica

A Naxìn u se parla in dialettu de stampu arbenganese, faxente parte du grùppu du Ligüe sentru-ucidentàle.

Faxö GianettuModìfica

Tipica du paìse a l'è a cultivasiùn du faxö gianettu, ricunuscibile pé a furma du bacellu apiatìa, rigunfiàu inti punti dunde se tröva a seménsa e pé u tipicu culùre giàllu di semmi, spéssu però u bacellu u g'ha ascì de rigaüe de culure diferente (giàllu o vérdu). U se semina a lüggiu e u cresce bèn intu teren c'u g'ha tracce calcaree, tipicu da valà du Pennavaire.[9]

Feste e féeModìfica

Castagnà de Naxìn: ai 28 e i 29 de setembre, cun e "rustìe" e i mercatin di prudòtti tipici lucàli.[10]

Festa patrunàle de San Giuvanni Batista: ai 24 de zugnu.

AministrasiùnModìfica

Perîodo Prìmmo çitadìn Partîo Càrega Nòtte
17 zugnu 1985 7 zugnu 1990 Attilio Raffaele Partìu Sucialista Italiàn scìndegu
7 zugnu 1990 24 arvì 1995 Attilio Raffaele lista sivica scìndegu
9 mazzu 1995 14 zugnu 1999 Marino Alberto lista sivica scìndegu
14 zugnu 1999 14 zugnu 2004 Marino Alberto lista sivica scìndegu
14 zugnu 2004 8 zugnu 2009 Roberto De Andreis lista çivica scìndegu
8 zugnu 2009 26 mazzu 2014 Marino Alberto Progetto Nasino 2009
(lista sivica)
scìndegu
26 mazzu 2014 27 mazzu 2019 Claudio Tessarin Lega Nord scìndegu
27 mazzu 2019 17 agustu 2020 Claudio Tessarin Lega Nord scìndegu
17 agustu 2020 in càrega Giampiero Vassallo Nasino nel cuore
(lista sivica de çentro-destra)
Vice-scìndegu

Vie de CumünicasiùnModìfica

U teritòiu cumünàle u l'è culegàu cun Arbenga gràssie a a Stradda Pruvinsàle 14 (SP16), che a l'arìva fin au Piemunte, pasàndu pé Àutu e Cravaüna, fin a Urmea.

NòtteModìfica

  1. scarsamènte duveàu
  2. Dato Istat - Pupulasiùn rexidente ai 30 de zugnu du 2019.
  3. Clascificaçion sismica (XLS), in sce protezionecivile.gov.it.
  4. Legge 26 agosto 1993, n. 412, alegòu A, Tabélla di graddi/giórno di Comùn pe Region e Provinsa (PDF), in sce efficienzaenergetica.acs.enea.it, 1 màrso 2011, p. 151. URL consultòu o 25 arvî 2012.
  5. 5,0 5,1 (IT) Cumün de Naxìn, statüu, in sce comune.nasino.sv.it. URL consultòu l'8 zùgno 2021.
  6. (IT) Arma de Naxin, in sce iipp.it. URL consultòu o 9 zùgno 2021.
  7. (IT) Naxin, scheda du cumün, in sce provincia.savona.it. URL consultòu o 9 zùgno 2021.
  8. Statìstiche I.Stat - ISTAT;  URL consultòu o 28-12-2012.
  9. (IT) U faxö gianettu, in sce agriligurianet.it. URL consultòu o 9 zùgno 2021.
  10. (IT) Ligüia in festa- Naxin, in sce liguriainfesta.com. URL consultòu o 9 zùgno 2021.

Àtri prugèttiModìfica

Contròllo de outoritæVIAF (EN241898646 · WorldCat Identities (EN241898646