ZE
Quésta pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
AcLiBr.jpg

A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno

O Còlle de Cadebónn-a (ciamòu a Bochetta d'Artâ ascì) o l'è 'n valico scitoòu a 459 mêtri in sciô livéllo do mâ, inta provinsa de Sann-a (Liguria) ch'o separa pe convençión i Apenìn da-e Àrpi.

Stêle ch'a indica o pónto ezàtto de demarcaçión tra Arpi e Appenìn.
A vêgia stràdda ch'a atravèrsa o còlle de Cadebonn-a.

GiögrafîaModìfica

O còlle de Cadebónn-a (44°20'04" N; 8°20'56" E) o divìdde o Mónte Burot (746 m), l'ùrtimo riliêvo de Àrpi Lìguri, da 'n artûa sénsa nómme de 470 m, a prìmma de l'Apenìn Lìgure. A eceçión do vixìn còlle de Sànta Lìbera (441 m) o l'è in asolûto o pónto ciù bàsso da crénn-a de tùtta a cadénn-a apenìnica[1].

O pàsso o l'è atravèrsòu da-a vêgia diramaçión da stràdda do còlle de Cadebónn-a, clasificâ cómme SS 29, méntre o percórso atoâle o pasa pe cóntra inte 'na galerîa.

StöiaModìfica

O còlle o l'è stæto de lóngo 'n inportànte vîa de comunicaçión, za adêuviòu da-i antîghi lìguri e, inta segónda goære punica[2], o saiâ atravèrsòu da Magón Bàrca e i seu 8.000 sordàtti in fûga, dòppo a sconfìtta de Mediolanum do 203 a.C.[3] O remonta a-o 109 a.C. a prìmma stràdda pavimentâ pasànte pe-o pàsso, a vîa Aemilia Scauri ch'a pasâva pe-a val Bórmia, colegando Vada Sabatia, l'atoâle Voæ, e Derthona, l'atoâle Tortónn-a.

O l'è do perîodo da canpàgna d'Itàlia (1796-1797) de Napolión Bonaparte a costruçión de prìmme fortificaçioîn in sciô pàsso e a realizaçión de 'na galerîa ciù in bàsso do còlle, a quöta 435 m s.l.m. E nêuve fortésse do conplèsso difensîvo da Tagliata saián realizæ inti ànni '80 do XIX sécolo, inte l'ànbito da realizaçión de 'na lìnia fortificâ (insémme a-o sbaraménto do Melogno e i fòrti do Còl de Nava) pe difénde o Piemónte into câxo de 'n invaxón da-o mâ.

A-a giornâ d’ancheu o Còlle de Cadebónn-a o l'ha pèrso a ciù pàrte da seu inportànsa stratégica zaché, co l'avertûa do nêuvo percórso da SS 29 ch'o pasa a nòrd do pàize de Artâ o l'è stæto realizòu 'n colegaménto dirètto in galerîa co l'outostràdda A6 Sànn-a-Turìn, costroîa into 1960.

NòtteModìfica

  1. (IT) Carta tecnica regionale, consultata su Limiti Amministrativi (Comunali, Provinciali, Regionali) sc. 1:25000, Regione Liguria. URL consultòu o 3 arvî 2021.
  2. (IT) Associazione Alpinistica Altarese - Sez.CAI Altare, in sce web.tiscali.it. URL consultòu o 3 arvî 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 20 màzzo 2012).
  3. (IT) Storia della città di Genova dalle sue origini alla fine della repubblica marinara, in sce giustiniani.info. URL consultòu o 3 arvî 2021.

BibliografîaModìfica

  • (IT) Pietro Canepa, Quale sia il limite fra le Alpi e gli Appennini, Zêna, Sambolino, 1878.
  • (IT) Giotto Dainelli, Il confine alpino secondo il massimo geografo tedesco, Firénse, Ricci, 1917.
  • (IT) Euro Montagna e Attilio Sabbadini, Appennino ligure, Zêna, Edizioni CAI, 1974.
  • (IT) Centro Studi Unioncamere Liguri e Studio Cartografico Italiano, Alta via dei monti liguri, Zêna, 1983.
  • (IT) Andrea Parodi, Alte vie della Liguria, Rensén, Andrea Parodi Editore, 2003.

Âtri progèttiModìfica

Contròllo de outoritæVIAF (EN236627099 · WorldCat Identities (EN236627099