Liguri Antighi: differense tra e verscioin

m
ò azonto quarcòsa
m (ò curòu l'ortografia)
m (ò azonto quarcòsa)
{{Grafîa ofiçiâ}}
[[File:Gallia Cisalpina-fr.svg|thumb|I antighi Liguri in Italia]]
I '''Antighi Liguri''' son stæti a popolaçiònpopolaçión originaïaoriginâia da [[Liguria]]. A prêuva són i rèsti di òmmi atrovæ inte gròtte de Toiàn, de Finâ, de Vintimìggia. Primma de l'etæ de [[Rumma]], e popolaçioìn lìguri eanêan divîze in naçioìn, e no ghe n'eanêa sôlo insciain sciâ Ligùria, ma se trovavantrovâvan anche in squæxi tùtto o [[Piemonte]], a [[Svissëa]] meridionale de anchêu, a Provensa françèize, inte l'Oltrepò Paveise e a Provinsa de [[Piaçensa]]. Inte quest'àrea ghe songh'é ancón tanti nommi de pèixipàixi de origineörìgine lìgure.
 
I LiguriLìguri no eanêan 'na rassarazza europeaeuropêa; quande in Italia son arrivæarivæ i IndoeuropeiIndeuropei, pa' che i LiguriLìguri ghe fisan za; i archeòlogiarcheòloghi dixan ch'o l'èaêa 'n pòpolo pre-indeuropeo ò anario (comme i [[Baschi]]). E donca gh’êa di Lìguri tra l’Arno e i Pirenei, inte valàdde do Pò e do Ròdano, arivando scìnn-a-e Preàrpi.
I LiguriLìguri parlavanparlâvan a [[Lengua ligure antiga|léngoa antigaantîga lìgure]], che a no l'éaêa scrïtascrîta, e coscì a l'é anæta persa; pa' che a cadensacadénsa e arcunn-e paròlle do [[Lengua ligure|lìgure]] de ancheû seggian derivæ da-o lìgure de quella vòtta.
I Liguri ean gente di monti. Mangiavan surviatûtto servaginn-a, formaggio e læte. Gh'ean quei che de lòu ean merçenari e anavan a fa' a guæra pe' âtri pèixi (Cartagine o [[Impè Roman|Romma]]). Quei che vivvevan vixìn a-o mâ ean pescoèi e mainæ, e navegavan, anche a-o largo, senpre con barche piccinn-e.
 
I LiguriLìguri eanêan gentegénte di monti. MangiavanMangiâvan surviatûttosorviatùtto servaginn-a, formaggio e læte. Gh'ean quei che de lòu eanêan merçenari e anavan a fa' a guæra pe' âtri pèixipàixi (Cartagine o [[Impè Roman|Romma]]). Quei che vivvevanvivevan vixìn a-o mâ eanêan pescoèipescoéi e mainæ, e navegavan, anche a-o largo, senpresénpre con barche piccinn-e. O Diodòro Sìculo (stòrico grêgo, 80–20 prìmma de Crìsto) o scriveiva in grêgo:
''"I Lìguri stàn inte ’na tæra sarvæga e a sò vìtta a l’é dûa e descòmoda tra fadîghe e o contìnoo travagiâ p’agiutâse l’un con l’âtro. L’ezerciçio fìxico e a sobriêtæ do mangiâ fàn sci che i sò còrpi ségian stìggi ma into mæximo ténpo robùsti. Gh’àn in mòddo de fâ rùstego e no àman ni o sgoàsso ni e comoditæ. E dònne són fòrti e forzelûe cómme i òmmi; i òmmi són cómme e béstie sarvæghe e, inte ’n conbatiménto, ghe veu tréi Gàlli pe fâ ‘n Lìgure. Inte tùtte e ativitæ rischiôze són capâçi e ardimentôxi. Vàn pò-u mâ scìnn-a-e costêe de l’Àfrica e sfìdan con coràggio tùtti i perìcoli."''
 
 
[[File:Regio IX Liguria.jpg|thumb|A Ligùria a-i ténpi di romèn antighi, dîta Regio IX Ligùria]]
== Pòpoli LiguriLìguri. ==
E naçoìnnaçioìn ciû importanti, inta Liguria de ancheû, eanêan:
* Apuani - inta Provinsa de [[Spesa]] e inta Lûnigiana
* Tigulli - inta Rivêa de Levante
* Vituri - a Utri
* Sabazi - a [[Sann-a]]
* Docili - dovve gh'èé [[D'äto d'Arbisseua|Arbisêua]]
* Epanteri - a [[Carcare]]
* Ingauni - dovve gh'èé [[Arbenga]]
* Intemeli - a [[Vintimiggia]]
 
Ghe n'eanêa anche inte âtre regioìn:
* Friniati
* Ilvati
 
 
== Letiatûa insciin Ligurisci Lìguri. ==
Di antighiantîghi stòricistòrichi, quei che àn scrïtoscrîto de ciù insciin Ligurisci AntighiLìguri Antîghi son stæti DiodoroDiodòro SiculoSìculo, Stabone, ErodotoEròdoto.
O professô [[Nino Lamboglia]] o l'à scrïtoscrîto o lìbbro "A Liguria Antiga", ch'a l'é l'òpera ciù importanteinportante inscioin sce questo argomento.
 
[[Categorîa:Archeologia]]
7 247

contributi