Longhéssa

dimensción fixica
(Rendirissou da Profonditæ)
ZE
Quésta pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
AcLiBr.jpg

A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno

A longhéssa a l'è a quantitæ ch'a mezûa a distànsa tra doî pónti, l'è dónca 'n valô inte 'na sôla dimensción.

In mêtro de màrmo a Parìggi

De sòlito a pòula longhéssa se riferisce, pe 'n ògètto in ciù d'unn-a dimensción, a-a direçión inta quæ quésto o l'è ciù estéizo. E l'âtre mezûe liniâri saián de consegoénsa ciamæ larghéssa e altéssa, dónde a larghéssa l'è a dimensción ciù cùrta e l'altéssa (ò profonditæ) l'è a dimensción ch’a s’azónze inte figûe inte træ dimenscioîn.

Unitæ de mezûa da longhéssaModìfica

Scistêma internaçionâleModìfica

E unitæ de mezûa da longhéssa[1], into scistêma internaçionâle de unitæ de mezûa (SI), sun bazæ in sciô mêtro, pægio pe definiçión a-a "longhéssa da distànsa atraversâ da lûxe inte 1299792458 segóndo"[2].

Âtre unitæ inportànti sun riportæ in questa tabélla chi:

Unitæ de mezûa da longhéssa
Unitæ milìmetro cìtto dexímetro mêtro decàmetro etàmetro chilòmetro
Scìnbolo mm cm dm m dam hm km
Valô (in mêtri) 0,001 m 0,01 m 0,1 m 1 m 10 m 100 m 1.000 m

Âtri pàiziModìfica

Inti çèrtidùn pàizi, còmme Stâti Unîi d’América, Libeîa e Myanmar, óltre che parçialménte into Régno Unîo e Cànada, se adêuvia o scistêma inperiâle. E prinçipæ unitæ de mezûa into quésto scistêma sun[3]:

  • o pòlice 1 in = 2,54 cm
  • o pê 1 ft = 0,3048 m
  • a iàrda 1 yd = 0,9144 m
  • o mìggio 1 mi = 1.609,344 m

Âtra inportànte unitæ de mezûa l'è o mìggio marìn, pægio a 1.852 m, e in concluxón se aregorda o pàsso româno, unitæ prinçipâ insémme a-o miggio inti teritöi controlæ da l'inpêro româno.

 
Ràggio lâser adêuviòu pe mezuâ a distànsa Tæra-Lùnn-a.

FìxicaModìfica

Se aregordan di valoî inportànti into cànpo fìxico:

Propiêtæ Scìnbolo Longhéssa (in mêtri)
A longhéssa de Planck (a mìnima longhéssa in teorîa mezuabile). 𝓁P 1.616199(97)×10−35
Ràggio d'un eletrón. re 2.817940285(31)×10−15
Ràggio de Bohr d'un àtomo de idrògeno (unitæ de longhéssa atòmica). a0 5.291772083(19)×10−11
Ràggio da Tæra. R 6,371005076x106
Distànsa Tæra-Lùnn-a. LD 3,84402000x108
Unitæ astronòmica, ò sæ a distànsa Tæra-. AU 1,49597870700x1011
Ànno-lûxe, a distànsa atraversâ da lûxe inte 'n ànno. ly 9,4607304725x1015
Un parsec, ciù ò mêno 3,26 ànni-lûxe. pc 3,086x1016
Estensción de l'univèrso. 1,37×1026

NòtteModìfica

  1. (IT) Unitæ de mezûa da longhéssa in sciô scîto youmath.it
  2. (EN) Definiçión de mêtro in sciô scîto do Bureau International des Poids et Mesures (BIPM)
  3. (EN) Weights and Measures Division, NIST, General Tables of Units of Measurement, in sce ts.nist.gov, National Institute of Standards and Technology. URL consultòu o 3 màrso 2021 (archiviòu da l'url òriginâle o 10 dexénbre 2011).

Vôxe corelæModìfica

Âtri progèttiModìfica

Contròllo de outoritæGND (DE4224141-8